در حاشیه مدرنیته
آنجا که خطر هست قدرتی نجات‌بخش نیز خواهد بالید (هولدرلین)
نویسنده: محمدمهدی اردبیلی - سه‌شنبه ۱٦ اردیبهشت ۱۳٩۳

 

 

بنیادهای هگلیِ مکتب فرانکفورت 

 منبع خبر: http://www.isa.org.ir/latest/6574

هگل را به تعبیری می‌توان یکی از پایه‌گذاران علوم اجتماعی نوین دانست. بخش قابل توجهی از جریانات کلاسیک نظریه‌پرداز در جامعه‌شناسی واجد نسبتی با هگل هستند. در این میان اما بررسی نسبت هگل با جریانات نظری جامعه‌شناسی به شدت حائز اهمیت و در عین حال دشوار است. بازخوانی و واکاوی این نسبت نه تنها به فهم دقیق‌تر یک جریان می‌انجامد، بلکه حتی بارقه‌ای نو بر فهم خود هگل نیز بازخواهد تاباند. دوره آموزشی «بنیادهای هگلی نظریه اجتماعی مکتب فرانکفورت»، همانگونه که از نامش پیداست، می‌کوشد تا به واکاوی و تحلیل نسبت هگل با نظریه‌پردازان مکتب فرانکفورت بپردازد. در نتیجه این دوره بر اساس شناسایی و گزینش برخی از عناصر و مفاهیم کلیدی اندیشۀ هگل، به نسبت آنها با مفاهیم کلیدی نظریه‌پردازان مکتب فرانکفورت و به ویژه سیر تکوین این مفاهیم از هگل تا آدورنو به میانجی مارکس خواهد پرداخت. علاوه بر بیان کلیات نظری مشترک در میان اندیشمندان مکتب فرانکفورت در ابتدای دوره، تاکید اصلی اما بر آدورنو (همراه با هورکهایمر) خواهد بود. لذا نخست و پس از بیان مقدمات اولیه، به بنیادهای هگلی اندیشه‌های والتر بنیامین و هربرت مارکوزه اشاره خواهد شد و پس از آن با تکیه بر دو اثر دیالکتیک روشنگری و دیالکتیک منفی نسبت ایده‌های اصلی آدورنو و هگل مورد تحلیل قرار خواهد گرفت و نهایتا این دوره با بازخوانی سخنرانی آدورنو در صد و بیست ‌و پنجمین سالگرد مرگ هگل با عنوان «وجوه فلسفۀ هگل» که مشخصاً تعیین کنندۀ نسبت آدورنوی متقدم با هگل است، به پایان خواهد رسید.

... دکتر محمدمهدی اردبیلی ... نویسنده، مترجم و مدرس فلسفه
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :